lunes, 16 de octubre de 2017

A xustiza pola mán!

Onte, volvendo a casa dun paseo frustrado polo fume dos incendios, atopámonos na rúa do Pino, unha muller do noso tempo que estaba a varrer a porta da súa casa das moitas cinsas, agullas dos piñeiros, follas e cortizas dos eucaliptos que o forte vento trouxo ata a cidade.

A muller, á que imos chamar Carmiña, por aquilo de darlle un nome, era das de moito palique, e ao pouco xa estabamos a falar das cousas do noso tempo, dos xogos no Campo das Caralladas, e tamén das poucas e malas escolas públicas que había daquela. 

Carmiña ten unha irmá con parálise cerebral á que coida con agarimo dende nena. As dúas irmáns ían xuntas á escola de dona Luz, onde sofren o abafallo dos outros nenos coa complicidade da mestra. Un día unha rapariga mais desvergonzada que as demais empurra á paralítica e faina caer ao chan.

-          Ei Maruxa! Ten mais coidado ao pasar que fixeches caer á miña irmá!
-          Fea coma un sapo que é, mellor morta!

Aquilo púxolle á Carmiña un veo nos ollos e antes de se decatar xa estaba riba da Maruxa dándolle de labazadas, e turrándolle do pelo. O resto dos nenos fan corro salmodiando entusiasmados:

-          Hai pelexa! Pelexa, pelexa, pelexa!

Daquela chega a mestra para acabar coa agarrada. Separa ás contendentes, e castiga a Carmiña, mais non a Maruxa. E aínda mais: dálle recado a Carmiña de que lle diga á súa nai que ten que vir a falar con ela. A Carmiña non lle apesara o castigo da mestra pero si o que lle pode contar á nai. Cando se abre a porta do despacho da mestra, Carmiña sabe que alá dentro pasara algo non habitual. Porque aínda leva na alma o bico e as palabras da súa nai:

-          Ben feito, miña ruliña! Mentres te teña a ti para defender á túa irmá non hei de ter medo nunca mais!

Entón, non sei por que, veume as mentes o poema de Rosalía, A xustiza pola man.

I estonces...
estonces cumpreuse a xusticia:
eu, neles;

i as leises, na man qu' os ferira.

viernes, 13 de octubre de 2017

Mámoa do rei

Non sei ben se por moito ou por pouco monárquico, nesta terra nosa hai moitos enterramentos de reis. Polo menos enterramentos megalíticos. Aínda que nalgunha lista de megálitos se recollen tres, nos coñecemos so dous. Un na parroquia de Trasmañó, preto do parque forestal de "O Vixiador", na necrópole de Monte Penide, e a de Cotorredondo que visitamos onte, que impresiona polas súas enormes dimensións, de case vinte e cinco metros de diámetro e que está en bastante boas condicións.





Neste conxunto megalítico do Chan de Castiñeiras, un dos campos de mámoas máis importantes de Galicia, descubrimos fai mais de corenta anos, agachada baixo a abundante vexetación, una mámoa, á que denominamos “dos escarabellos” por ter unhas insculturas con esta forma nun dos seus ortóstatos. No seu momento comunicamos, creo lembrar que á Sección de Arqueoloxía do Museo de Pontevedra, as súas coordenadas riba dun mapa da cartografía militar. O certo é que onte non fomos quen de a localizar, o mapa debe estar nalgunha caixa do famoso Faiado Máxico, e cansados por mor da moita calor e a dificultade do terreo, deixamos a súa visita para mellor ocasión.



jueves, 12 de octubre de 2017

O gaiteiro Lutero

Na revista de historia do National Geographic deste mes hai un artigo arredor da figura de Lutero na que inclúese un gravado de 1525 do pintor e debuxante alemán Erhard Schön, coa figura dun diaño tocando unha gaita cuxo fol é a cara do teólogo alemán. A primeira idea que me veu as mentes, consciente de que no Feis nindiós le mais alá de tres liñas seguidas, foi a de publicar a ilustración e dedicarlla a algún amigo gaiteiro. Aínda que fora ao Averomar!

Para non pasa-lo traballo de escanar a páxina busqueina en Google onde atopei, ademais da orixinal que escollín, unha versión coidadosamente coloreada nun estraño blogue que non puiden evitar ler. O blogue en cuestión chámase  MILES CHRISTI, e o seu autor Jorge Rondón Santos, declárase Soldado raso dispuesto a la guerra por el Reino de Jesús y María.

Coma antigo alumno dos xesuítas, tal prédica, adornada neste caso por un aparatoso conxunto de elementos rituais e decorativos, non me é allea.  Como tódolos meus compañeiros de promoción, cantamos con mais entusiasmo que afinación aquela salmodia con ínfulas de himno do P. José Julio Martínez S.J., que dicía:

Cristo Rey su bandera ha levantado,
y quiere todo el mundo conquistar.
Nos invita a luchar siempre a su lado.
A seguirle, cruzados, a triunfar.

Para aqueles que estean interesados na investigación dos mais escuros recantos da mente deixo a dirección da mencionada publicación.

jueves, 28 de septiembre de 2017

Woody Guthrie na travesía de Vigo

Fai un par de anos publiquei no meu muro do Facebook un pequeno conto non sei ben se coma comprobación de cantos amigos son quen de ler mais de tres palabras seguidas no Feis, ou na procura da terceira motivación mais importante no ser humano despois do sexo e a mantenza: o reforzo positivo. O conto dicía así:

Paseando pola Travesía de Vigo desta que un día foi fermosa cidade, de volta para o noso fogar, pasamos por diante dun rótulo nunha pequena porta na fachada dun edificio, que disparou a miña imaxinación.

E na miña fantasía mirei ao Presidente da Comunidade de veciños, un home da comarca do Deza, feito a si mesmo, ben é verdade que sen moita habelencia e con resultados mais que discutibles, ollando para a portela que pechaba o oco que algúns desleigados chaman fornela onde a infame eléctrica agachara a caixa da acometida eléctrica da finca urbana. Perigos mil maxinaba o noso home que axexaban detrás daquela porta! E estaba nesas andrómenas cando mirou pasar pola rúa a Woody Guthrie, que tamén abandonara á súa familia en Agolada por mor, non do Dust Bowl que aquela é terra de chuvieiras e chuviscas, senón dos pouca posibilidades de gañarse o caldo coa súa guitarra, na que tiña perfectamente rotulada a inscrición, "This Machine Kills Fascists"

-    Ei rapaz! – dixo o propietario de fincas urbanas - Ti que dáslle xeito a isto dos pinceis, poderías facerme un rótulo nesta portela?
-     Poder, podo – Respondeu o noso cantor – Pero pagar pagará, non si?
-    Home, se fora unha canción está claro que non, pero coma trátase de traballo serio, estou disposto a paghar o que sexa de xusticia.
-      E que quere que poña no rótulo.
-      “Perigo coa electricidade”
-      Non sei que lle diga! Asustar non asusta moito!
-      E se poñemos: “Perigo, moita tensión”
-    Moita tensión … E non sería mellor poñer un número? Canta tensión hai? Douscentos, trescentos …
-       Seguro que mais!
-       Poñemos logo mil?
-       Iso vaille ser moito. Deixémolo en 500, ou 400
-    Pois tampouco. Un número redondo parece que o estamos a inventar. Que lle parece se poñemos 340?
-       Moito mellor, onde vai a parar! Empece cando queira.
Así foi coma o gran Woody Guthrie ten nunha das rúas de Vigo unha das súas obras gráficas. Obra que, por certo, contaxio da súa condición de músico, tampouco lle pagaron.

martes, 19 de septiembre de 2017

RiquiñAs Cabreadas en Acción

Non todo está en Internet. Afortunadamente hai vida fora dos territorios virtuais! Un exemplo non sei ben se desta afirmación ou da miña inutilidade na pescuda, é o Colectivo R.A.C.A. ou sexa RiquiñAs Cabreadas en Acción. Me encantan estas riquiñas, especialmente a súa acción no observatorio de aves do Val Miñor, na desembocadura do río Groba, preto da Marisma da Ramallosa. No seu cartaz, a xeito de unha mesa interpretativa, denuncian a morte dun crocodilo nesas augas, abafado polas verteduras dos incontrolados, e nos recordan que:
Os numerosos vertidos incontrolados procedentes dos tres concellos do Val Miñor levaron á morte a este fermoso saurio.
Prégase unha reflexión ó respecto.
O Diornis, o Dinoterio e o Dinoseto confían en que esta morte sirva para que  se controlen os vertidos fecais á Marisma da Foz do Miñor, e para que se leven a cabo accións concretas de saneamento e recuperación deste singular ecosistema natural.
Maxino o que deberon de rir xuntando nunha mesma liña ao Dinornis, tamén chamado Moa xigante, un ave extinguido pola acción do home arredor do 1500 da nosa era, o Dinoterio, un protoelefante extinguido no Pleistoceno Inferior e o Dinoseto, unha ridícula ocorrencia do sagaz alcalde de Vigo.



lunes, 18 de septiembre de 2017

Yacov Perelman


Aló polos albores do século XXI faláballes nunhas aulas aos alumnos de enxeñería química da Escola de Peritos, da importancia que unha sólida formación na física tiña para o entendemento da materia de electricidade. E puxen coma exemplo de formador nesta materia ao científico soviético Yacov Perelman, cuxas obras están, ademais, dispoñibles en internet no enderezo http://www.librosmaravillosos.com/

Días despois unha alumna avantaxada, que obtivo na materia, mais non por esa razón, unha das poucas matrículas de honra que puiden dar ao largo da miña vida docente, sinaloume con sorna que o tal Perelman debía ser da familia, dado o evidente parecido que, daquela, tiña coa foto que figuraba no enderezo que lles dera. Tanta graza me fixo o comentario que, a xeito de broma privada, recollín o retrato de Perelman nunha das ilustracións do meu segundo libro, que levaba o singular título de “Compensación de Energía Reactiva (y su relación con la ley de Murphy)

E hoxe, revisando vellos textos, o paso de broma privada a pública nesta publicación.

domingo, 17 de septiembre de 2017

35 anos de Sabra e Chatila

Este sábado cúmprense 35 anos do masacre nos campos de refuxiados palestinos de Sabra e Chatila. Na tarde do día 16, centenares de falanxistas armados entraron nos campos controlados polas Fuerzas de Defensa Israelíes (FDI). O exercito israelí deixou entrar as tropas da Falanxe Libanesa, en teoría na procura de terroristas da OLP. Esta pescuda transformouse nunha orxía de sangue que durou tres longos días. A cifra de vítimas mortais que comunicou a Cruz Vermella, posiblemente a fonte máis obxectiva e mellor informada, foi de 2400. Trinta e cinco anos despois gran parte do pobo palestino segue vivindo en campamentos de refuxiados, e a violencia non cesa.

Ese ano 1982 escribín un lamento por esa matanza, que lin no segundo Viño e Verbas, un 26 de febreiro do ano 2016.


Á procura do inalcanzable

Escoitando hoxe o CD de Caroline Herring " The Golden Apples of the Sun " veume ás mentes o libro de contos de Ray Bradbury, ...