No libro de Joseph Conrad Heart of
Darkness, (que cada un traduce ao galego como lle peta, negror, escuridade,
tebras,…) un mariño de nome Charlie Marlow conta a súa viaxe polo río Congo
na procura dun tal Kurtz, o xefe dunha explotación de almafí dunha compañía
belga. Pero Kurtz, na súa loita por adaptarse as condicións de violencia
extrema que a explotación dos indíxenas impón, tense transformado nun personaxe
dunha crueldade bestial ao que os nativos idolatran coma se fose un deus. Marlow
e os seus compañeiros de viaxe logran levar a
Kurtz, gravemente enfermo, ao pequeno barco de vapor, pero este morre no
traxecto, pronunciando súas últimas palabras: “O horror! O horror!”.
O seis de xuño de 1944, ao amencer, as praias de Normandía énchense de estoupidos e morte. Os
aliados desembarcan abrindo unha nova fronte na reconquista de Europa. Para
enfrontar esta invasión, o estado maior alemán ten que mobilizar tódalas tropas
dispoñibles, incluídas moitos do rexementos das SS que estaban diseminadas por
Francia intentando controlar aos elementos hostís ao réxime de Vichy. O Maquis,
a resistencia armada, vai empregarse a fondo para atrasar estes movementos de
tropas, evitando que estes reforzos cheguen ao Contentin para axudar a botar aos Aliados ao mar.
Concretamente a División SS Das Reich
do Waffen-SS, veterana do Fronte
Oriental, parte dende a rexión de Toulouse,
pero cando chega ao Macizo Central á rexión do Lemosín, onde a actividade do maquis é particularmente intensa, a 3ª
Compañía do Primeiro Batallón do Rexemento Der Führer é requirida para realizar
una operación de "limpeza" en Oradour-sur-Glane,
coa escusa de que no pobo agachábase un depósito de armas de Resistencia.
Na mañá do sábado 10 de xuño, había en
Oradour mais xente que outro
día calquera. Á hora do xantar, os restaurantes dos hoteis estaban a rebordar, e
moitos forasteiros en descanso de fin de semana achegaranse a vila atraídos
pola noticia da dispoñibilidade de tabaco nas expendedoras. Tamén estaba
convocada unha visita médica para os cativos, e os 191 nenos dos dous grupos
escolares de Oradour, tiñan tamén aulas de tarde.
Arredor das dúas da tarde unha columna composta dunha decena de vehículos, entre
eles dous blindados media/eiruga, entrou en Oradour pola estrada de Limoges. Cento cincuenta dos soldados das Waffen-SS ás ordes de Adolf Dickmann,
vestidos con roupas de camuflaxe, despregáronse polo núcleo urbano con orde de
concentrar á totalidade dos habitantes de Oradour na praza do mercado para unha
teórica “inspección dos seus documentos de identificación”.
As Schutzstaffel teñen experiencia e brutalidade abondo para executar a manobra
de agrupamento da poboación con método, disciplina e aplicación de violencia
necesaria, e ao cabo de vinte minutos a manobra está finalizada. Diante da praza
chea de xente, un terzo deles nenos, o comandante Dickmann acusa ao pobo de servir
de depósito de armas para o Maquis, e ordénalle ao alcalde de Oradour escoller
entre eles a 30 reféns, ao que o alcalde négase, ofrecéndose el mesmo coma tal.
A negativa non muda o propósito inicial de Dickmann que ordena ás tropas proceder
a separar aos presentes en dous grupos. O grupo dos homes é levado cara ás aforas
do pobo, e o das mulleres e nenos encerrados na igrexa. De súpeto, cando aínda
non entraran na igrexa a totalidade do grupo explota dentro unha granada de
fume o que desencadea un intento de fuxida do recinto que os fusís automáticos
dos Waffen-SS empecen cunha cortiña de chumbo. A combinación dos dous factores
é dunha eficacia abraiante: soamente unha muller de apelido Rouffanche, que
puido escapar por unha xanela, sobrevive á masacre.
A explosión da granada serviu como sinal para que os soldados apostados con
metralladoras pesadas nos arredores iniciasen o fusilamento dos homes, ao que
déronlle cabo rematando un por un aos agoniantes. Seiscentas corenta e dúas
persoas, 190 homes, 245 mulleres e 207 nenos, perderon a vida na hecatombe
programada co fin de intimidar á poboación civil coutando o seu apoio á acción
dos maquisards.
Vinte das seiscentas corenta e dúas vítimas eran exiliados republicanos españois.
Vítimas esquecidas pola España da Transición. (Ou mellor da traizón?) Soamente
unha placa instalada en 1945 a instancias da Junta Española de Liberación do Goberno da República española no
exilio, recolle cos nomes dos españois falecidos a mans dos nazis. O Foro pola
Memoria de Guadalajara, ten identificados aos seguintes:
·
Os
Gil Espinosa, de Alcañiz. Francisco Gil de 50 anos, a esposa Francisca de 49, a
prima Carmen de 30 e as nenas Francisca e Pilar.
·
Os Lorente
Pardo, nai, Antonia, e dous fillos, Nuria e Francisco. Levaban en Francia dende
o éxodo de xaneiro de 1939, procedentes de Barcelona.
·
As
irmáns Emilia e Angelina Masachs, de 11 y 8 años, de Sabadell, perderan aos
seus pais e estaban recollidas por as outras familias españolas.
·
Os Serrano
Pardo. O pai, José, mestre de escola a a súa muller María. Tres fillas nacidas
en Francia; Armonía de tres anos e as xemelgas de un ano, Esther e Paquita.
·
Os Téllez
Domínguez de Barcelona. O pai, Domingo era orixinario de Zaragoza. A nai María
de 31 anos e tres fillos, Miguel de 11 años, Armonía de 8 años e Liberto, de dous,
nacido en Oradour.
·
Finalmente
Carmen Silva, de 39 años, de Bilbao casada co francés Robert Pinede e que non
figura na placa.
"Non creo que existan
palabras para describir todo o que significa, a aqueles que non saben qué é, o
horror. O horror. O horror ten rostro”
