martes, 25 de mayo de 2021

1ª Festa de Poesía do Condado


No mes de maio de 1981, a SCD. Condado, celebrou en Mondariz-Balneario a 1ª Festa de Poesía do Condado, á que, ignorantes pero cheos de fervor, asistimos coa nosa pequecha Lidia. Estamos case que seguros de lembrar que leron Mª do Carme Kruckenberg e Xosé Luís Méndez Ferrín, e totalmente seguros que o fixo o Grupo Rompente. O certo é que as lembranzas daquela Festa mestúranse con as doutras festas, e daquela os afeccionados á fotografía pensabamos moito antes de empregar unha das 21 fotos dispoñibles nos carretes mais convencionais, polo que soamente temos constancia gráfica destas tres actuacións.


Os amigos da SCD do Condado (grazas Irene!) nos botaron unha man identificando a Xosé, un dos seus directivos á esquerda da primeira foto, e a Manolo Romón tamén a esquerda da segunda. Ao gaiteiro e ao resto ó mellor algún de vos lle pon nome.



lunes, 3 de mayo de 2021

María: a miña profesora de galego.


Non son eu moito de días en xeral nin deste día das nais en particular, sobre todo tendo en conta os motivos polos que os comerciantes o moveron do día 8 de decembro, mes no que había exceso de celebracións, a este mes de maio con moitas flores pero poucas compras. Así a todo hoxe, cousas ao mellor do confinamento, veume ás tripas a gana de revisar vellas fotos da miña nai.

E remexendo remexendo, escollín esta para publicar. Porque canda nosa nai estamos os catro irmáns. Outrosí porque tamén está na foto a persoa a quen escoitei por primeira vez na miña vida falar en galego, cousa que descubrín anos despois, que daquela pensaba que “falaba raro”.

E hoxe que din que é o día das nais tampouco está de máis que ela, a nosa ama María que non o foi no sentido estrito da palabra, comparta un pouco do noso afecto, agarimo, estima e benquerenza con Emelia María Julia Pardo Martín, que tal era o nome da nosa nai.

Querémosche mamá!

jueves, 29 de abril de 2021

Retrato de Beatrice Cenci

No 1818, nun dos seus viaxes en Italia de cidade a cidade, o escritor, ensayista e poeta romántico inglés Percy Bysshe Shelley viu no Palazzo Colonna o retrato dunha dona que impresionoulle fortemente. Era o retrato de Beatrice Cenci, unha nobre italiana protagonista dun estarrecedor parricidio na Roma do 1598.

O retrato, atribuído a Guido Reni, que mostra unha moza chea dunha infinda tristura, fixo que o poeta se interesara pola súa historia e pasou o verano de 1819 en Livorno escribindo a súa traxedia "Os Cenci" arredor daqueles acontecementos.


Shelley morreu en Viareggio, no Gran Ducado de Toscana, o 8 de xullo de 1822, máis a obra non foi representada en público ata 1922, cen anos despois!

Quen non se move non sente as cadeas!

Jean-Paul Sartre dixo unha vez de Cornelius Castoriadis: "Castoriadis sempre tivo razón, pero no momento equivocado". Ao que Cornelius respondeu: "En cambio Sartre sempre estivo equivocado no momento xusto".
Cornelius Castoriadis (Istambul, 11 de marzo de 1922 - París, 26 de decembro de 1997) foi un filósofo e psicanalista, defensor do concepto de autonomía política e fundador nos anos 40 do grupo político Socialismo ou barbarie e da revista do mesmo nome, de tendencias próximas ao luxemburguismo. O termo luxemburguismo refírese ao movemento marxista revolucionario creado por Rosa Luxemburgo e Karl Liebknecht, coñecido polo nome de Liga Espartaquista.
Precisamente de Rosa Luxemburgo é a cita:
“A revolución proletaria non ten ningunha necesidade de utilizar o terror para acadar os seus obxectivos. Detesta e repudia o asasinato. Non necesita recorrer a eses medios de loita porque non combate aos individuos, senón ás institucións, porque non entra na liza con ilusións infantís que, decepcionadas, entrañarían unha vinganza sanguinaria”.

sábado, 17 de abril de 2021

A sombra dun xenio

A sombra dun xenio é tóxica: poucas veces deixa medrar ao seu redor fillos ou irmáns. Por poñer un caso: Carlos del Valle-Inclán y de la Peña, o irmán maior de don Ramón María. Facede unha procura en Google. Poucas, moi poucas referencias, se facemos excepción das de Carlos Luis, o fillo do seu irmán. E ás máis destas referencias están nas páxinas do seu irmán. Por exemplo na Wikipedia atoparedes na biografía deste a frase: “participando activamente, junto a su hermano Carlos, en la vida periodística de la ciudad.” Unha noticia na Voz de Galicia da reedición do seu libro «Escenas Gallegas», e pouco mais. Se non fora polos datos que Catalina Miguez Vilas, do Grupo de Investigación Valle-Inclán da Universidade de Santiago de Compostela, inclúe no seu artigo dedicado a Ramón del Valle-Inclán en Pontevedra. Que inicia os seus estudos de Dereito na facultade de Santiago co seu irmán Ramón no curso 1884-1885, aínda que el se que os da cabo. Que chega a traballar coma profesor numerario na sección de letras do Instituto de Pontevedra para acadar méritos, aínda que non recibe soldo. Que foi autor de varias obras literarias de relativo éxito, entre eles Escenas gallegas, publicado no ano 1894 na Tipografía de José Eiras García da Rúa Michelena de Pontevedra. Que Carlos tivo un papel influente na formación intelectual de Ramón, que xuntos colaboraron na prensa galega nos seus anos universitarios e que Carlos foi o primeiro en asinar co apelido Valle-Inclán, tomándoo do seu ilustre antepasado Francisco do Valle-Inclán, catedrático da Universidade de Santiago e fundador da súa primeira biblioteca.


A foto é da Casa Museo de Valle-Inclán en Vilanova de Arousa.


martes, 9 de marzo de 2021

A pantasma e a señora Muir

No 1947 (o ano do meu nacemento) o Óscar á mellor película foise para "Gentleman' s  Agreement", coñecida (ou máis ben descoñecida) en castelán como "A barreira invisible", un  bodrio de Elia  Kazán.

Sospechosamente a obra mestra de  Mankiewicz "O pantasma e a señora  Muir" non foi nomeada máis que ao Óscar de fotografía que tampouco conseguiu. Hoxe 74 anos despois ninguén lembra a película de  Kazán mentres que a de  Mankiewicz é un clásico que pode verse hoxe co mesmo gusto que entón.

Cousas dos premios!

sábado, 16 de enero de 2021

A presentación de «A Fraga da Saudade»

 

Un tan fermoso proxecto como foi «A Fraga da Saudade» necesitaba dun axeitado colofón. Se o proxecto nacera dunha amizade firmemente enraizada na nosa mocidade, que mellor xeito de celebrar a vitalidade dela que unha celebración a custe cero para os asistentes? Que mellor emprego poderían ter os cartos obtidos da venta do resto das carpetas que me tocaran no reparto, despois de entregadas as dos compromisarios?

Malia que unha parte importante dos asistentes de dereito carecían a estas alturas de compromisos laborais, cumpría xunguir nun día concreto moitas máis dispoñibilidades. Sen ires máis aló as dos músicos e o local. Tras varios intentos cuxas circunstancias non veñen ao caso, escollemos a data, para algún de nos moi especial, do 14 de abril do ano 2015 para facer a presentación da carpeta. E, non sen algunha bágoa e algún remorso, cadramos todos para ese día, oito do serán en «O Lagharto pintado» de Vigo.

Un pouco antes das oito do serán establecidas comezaron a chegar os invitados ao local do Lagharto, onde baixo a eficaz man de Manu todo estaba xa preparado. Proxector e pantalla para os vídeos, mesa para os condutores do acto, cadeiras para os asistentes e piano eléctrico para o noso pianista de sete estralos: Alejo Amoedo. Sen esquecer a abundante munición de boca, variadas delicias que incluían o pernil de porco cortado á demanda.


O discurso de benvida recolleu axeitadamente os propósitos que o acto tiña:

Boas tardes amigos e amigas, benvidos todos a esta festa de exaltación da amizade a xeito de proposta cultural multidisciplinar. E digo multidisciplinar porque a mais de, coma por outra banda é lóxico, a pintura, están representadas case que a totalidade das artes.

Nun alarde culterano, mais propio de don Luis de Góngora e Argote que deste esforzado achegador de verbas, poderíamos dicir que para este acto temos convocado ás nove musas.

Calíope, a da belida voz; musa da elocuencia e da poesía épica.

Clío, a que ofrece a gloria; musa da epopea

Erato, a amorosa; musa da canción amatoria, que disto tamén haberá.

Euterpe, a moi pracenteira; musa de la música, e outra das protagonistas da tarde.

Melpómene, a melodiosa; musa da traxedia.

Polimnia, a dos moitos himnos; musa da poesía sacra

Talía, a festiva; musa da comedia.

Terpsícore, a que deleita na danza; por se despois alguén se decide a practicala.

Urania, a celestial; musa das ciencias, que é a miña.

A meirande parte dos presentes terase decatado xa, de que nesta douta enumeración faltan as musas da pintura, da literatura, da escultura e da arquitectura. Aínda que é posible que non lembre a razón que, como é de ben nacidos, me dispoño a explicar.

Consonte a mitoloxía grega as Musas son fillas de Mnemósine: a memoria, e sobriñas de Kronos, o tempo. Polo tanto un artista que practica unha das artes “musaicas” precisa da memoria; sen ela non pode executar o seu arte. Pero moito mais importante: implica o concepto de dependencia do tempo, de fugacidade, de non permanencia como obxecto artístico material e conservable.

Ven isto a conto porque o que presentamos hoxe é precisamente un obxecto artístico material e conservable, unha carpeta de láminas combinadas con escrita, pero que nesta proposta, queremos levar a efémera. O poema escrito convértese en espiritual cando se declama. Unha imaxe en movemento proxectada nun lenzo troca a súa esencia permanente en efémera. Para á primeira tarefa temos connosco algúns compañeiros da Promoción 64, cuxos nomes e dedicacións enumeraremos mais adiante. Para a segunda con este “parauto infernal”, que “San Biligheites” o queira, agardemos nonos deixe colgados.


Decontado a escritora e amiga entrañable Isabel Blanco, antiga alumna do Colexio de Cluny, nos divertiu coas súas experiencias de mocidade, a súa visión da obra realizada e do acto que estabamos a celebrar. Eu falei brevemente dos aspectos materiais da obra e do significado da arte múltiple, e Alex Vázquez-Palacios do proceso seguido para a elaboración dos nove acrílicos da súa contribución ao proxecto. Finalmente interveño brevemente para explicar de como os problemas de saúde do querido Maxi me levaron a coller a responsabilidade de engadirlle o texto ás imaxes de Alex, e de como as láminas chamaban por min para ditarme o seu segredo! E con acerto o sen el, que destas cousas o autor non é o mellor xuíz, engadir o texto inspirado pola imaxe preexistente, para dar cabo a esta carpeta de imaxes dunha fraga ideal, abstracta e xestual, relato poético dun retorno a un pasado común.


Chega o cerne da presentación: oito colexiais recitando co acerto que lle da a súa mellor vontade os oito poemas mentres as imaxes das láminas se proxectan na pantalla. Dúas quendas precedidas pola “Romanza sen palabras” de Marcial del Adalid,  “Meditación sobre un bemol” de Jose Luis Pedrosa no intermedio, e para rematar o “Bicos e Rosas” de Antonio Paz Valverde, todas as pezas maxistralmente interpretadas ao piano por Alejo Amoedo.

Como recolliamos no discurso de benvida entre os propósitos que non poden faltar nunha xuntanza de amigos galegos, teña esta o propósito que teña, son o bo xantar, o bo beber e o bo cantar. Como dicía o latino, ars longa, vita brevis, e cómpre dedicar parte de ese tempo á ars manducans, a ars bibens e a ars canora.

Finalmente compre ter en conta que o espiritual ten o seu cerne no material, e que dalgún xeito artes efémeras son tamén a cociña e a enoloxía. Quizais menos dependentes da memoria, pero igualmente ligadas ao tempo de execución e á perfección do ritual; en todo caso igualmente necesarias e mais achegadas a nosa natureza carnal, polo que é de supoñer que algo gorentoso nos teñan preparado os sabios e sabias alquimistas da cociña que, cal máxica apócema, nos permita aturar a pé firme e co sorriso nos beizos esta cerimonia que imos oficiar.

E como non podía ser doutro xeito rematamos cunha foliada conducida con man mestra polos insignes músicos Begoña Riobó, Anxo Pintos, Afonso Franco, Xosé Liz e Xisco Feijó. Hai quen dea máis? E con Isa Abril Bausela e Rodrigo Romaní de espectadores!

Á procura do inalcanzable

Escoitando hoxe o CD de Caroline Herring " The Golden Apples of the Sun " veume ás mentes o libro de contos de Ray Bradbury, ...